Een schakelkast is een gesloten behuizing waarin elektrische componenten worden ondergebracht die nodig zijn voor het verdelen, schakelen en beveiligen van elektrische stroom. Denk aan zekeringen, relais, contactoren, aardlekschakelaars en aansluitklemmen. De kast beschermt die componenten tegen stof, vocht en onbedoelde aanraking. Je vindt schakelkasten in vrijwel elke industriële installatie, van machinebouw tot gebouwautomatisering. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over schakelkasten: van inhoud en materiaal tot IP-klasse en maatwerk.
Wat zit er in een schakelkast?
Een schakelkast bevat de elektrische componenten die nodig zijn om stroom te verdelen, te schakelen en te beveiligen. De exacte inhoud verschilt per toepassing, maar de meeste schakelkasten bevatten een combinatie van dezelfde basisonderdelen.
Veelvoorkomende componenten in een schakelkast zijn:
- Hoofdschakelaar: schakelt de volledige installatie in of uit
- Zekeringen en automaten: beveiligen circuits tegen overbelasting en kortsluiting
- Aardlekschakelaars: beschermen personen bij lekstromen
- Contactoren en relais: schakelen belastingen aan en uit op basis van een stuurstroom
- Aansluitklemmen: verbinden de inkomende en uitgaande bedrading
- Kabeldoorvoeren en kabelgoten: zorgen voor een nette en veilige kabelindeling
- Montagerails (DIN-rails): bevestigingspunten voor componenten
In complexere installaties vind je daarnaast frequentieregelaars, PLC’s, voedingen, signaallampjes en aanraakschermen. De inhoud bepaalt mede welke kast je nodig hebt: hoe meer warmte de componenten produceren, hoe groter de kast moet zijn om voldoende ventilatie of koeling mogelijk te maken.
Wat is het verschil tussen een schakelkast en een besturingskast?
Een schakelkast is primair bedoeld voor het verdelen en beveiligen van elektrische stroom. Een besturingskast gaat een stap verder: daarin zit ook de intelligentie van de installatie, zoals een PLC, HMI of andere stuureenheid die het gedrag van een machine of proces regelt.
In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt, maar het onderscheid is functioneel. Een schakelkast schakelt en beveiligt. Een besturingskast stuurt en regelt. Veel kasten in de machinebouw zijn in feite een combinatie: ze bevatten zowel de vermogenscomponenten als de stuureenheid. In dat geval spreek je strikt genomen over een besturingskast met geïntegreerde schakelinstallatie.
Voor machinebouwers en paneelbouwers is dit onderscheid relevant bij het bepalen van de benodigde kastruimte, de indeling en de beschermingsgraad. Een kast met een PLC en touchscreen stelt andere eisen aan toegankelijkheid en koeling dan een eenvoudige verdeelkast.
Welke IP-klasse heeft een schakelkast nodig?
De benodigde IP-klasse van een schakelkast hangt af van de omgeving waarin de kast wordt geplaatst. IP54 is een veelgebruikte standaard voor industriële omgevingen: stofbeschermd en spatwaterdicht. Voor buitenopstellingen of natte omgevingen is IP65 of hoger aan te raden.
De IP-code bestaat uit twee cijfers. Het eerste cijfer geeft de bescherming tegen vaste deeltjes aan, het tweede de bescherming tegen water. Hieronder een praktisch overzicht:
- IP54: beschermd tegen stof en spatwater uit alle richtingen. Geschikt voor droge industriële ruimtes.
- IP65: volledig stofdicht en beschermd tegen waterstralen. Geschikt voor buitenopstellingen en vochtige productieomgevingen.
- IP66: zoals IP65, maar ook bestand tegen krachtige waterstralen. Toepasbaar in de voedingsmiddelenindustrie en tuinbouw.
- IP67/IP68: bestand tegen onderdompeling. Relevant voor toepassingen in extreem natte of ondergrondse omgevingen.
Kies altijd de IP-klasse op basis van de werkelijke omstandigheden, niet op basis van wat “standaard” lijkt. Een te lage beschermingsgraad leidt tot storingen en schade aan de elektronica. Een te hoge beschermingsgraad is zelden een probleem, maar verhoogt de kosten. Als je twijfelt over de juiste IP-klasse voor jouw toepassing, is technisch advies bij de selectie van de kast een nuttige stap.
Welk materiaal is het beste voor een industriële schakelkast?
Het beste materiaal voor een industriële schakelkast hangt af van de omgeving, de mechanische belasting en de hygiëne-eisen. Plaatstaal is de meest gebruikte keuze voor droge industriële toepassingen. RVS is beter geschikt voor vochtige, corrosieve of hygiënische omgevingen. Aluminium en kunststof hebben elk hun eigen toepassingsgebied.
Hier is een overzicht van de meest gebruikte materialen:
- Plaatstaal (gepoedercoat): stevig, goed bewerkbaar en relatief voordelig. Geschikt voor de meeste industriële binnentoepassingen en machinebouw.
- RVS (304 of 316): corrosiebestendig en makkelijk schoon te maken. Standaard in de voedingsmiddelenindustrie, farmacie, tuinbouw en maritieme toepassingen.
- Aluminium: lichtgewicht en corrosiebestendig. Nuttig wanneer gewicht een rol speelt, zoals bij mobiele machines of ophangconstructies.
- Kunststof (polyester of polycarbonaat): niet-geleidend, licht en bestand tegen chemicaliën. Geschikt voor elektrische toepassingen waarbij isolatie of gewicht belangrijk zijn.
Omdat ViFa Enclosures onafhankelijk samenwerkt met meerdere Europese fabrikanten en niet gebonden is aan één merk of leverancier, kunnen we voor iedere toepassing het materiaal adviseren dat het beste past bij de omgeving, het budget en de technische eisen. Dat voorkomt dat je een kast kiest die op papier klopt, maar in de praktijk tekortschiet. Bekijk ons volledige productaanbod voor een overzicht van beschikbare materialen en uitvoeringen.
Wanneer is een maatwerk schakelkast nodig?
Een maatwerk schakelkast is nodig wanneer een standaardkast niet past bij de afmetingen, de componentindeling of de omgeving van de toepassing. Dat is vaker het geval dan je zou verwachten: afwijkende afmetingen, specifieke uitsparingen, kabeldoorvoeren op een bepaalde positie of een bijzondere kleur zijn redenen om voor maatwerk te kiezen.
Concrete situaties waarin maatwerk de juiste keuze is:
- De machine heeft een vaste inbouwruimte die niet overeenkomt met standaardmaten
- Er zijn specifieke uitsparingen nodig voor displays, knoppen of connectoren
- De kast moet passen bij de huisstijl of kleurcode van de machine
- De toepassing vereist meerdere kabeldoorvoeren op exacte posities
- Standaardkasten bieden niet de juiste beschermingsgraad of het juiste materiaal voor de omgeving
- De kast moet direct assemblageklaar worden geleverd, inclusief montagevoorzieningen
Met moderne CNC-bewerkingstechnieken zijn vrijwel alle aanpassingen mogelijk: boringen, uitsparingen, kabeldoorvoeren, montagerails en zelfs volledige assemblage. Een maatwerk elektronica kast bespaart tijd in de montage en voorkomt dat je achteraf zelf nog aanpassingen moet doen.
Hoe VIFA Enclosures helpt bij het kiezen van de juiste schakelkast
Dagelijks werken we voor machinebouwers, paneelbouwers en installateurs die precies weten wat hun installatie moet doen, maar niet altijd zeker weten welke kast daarbij het beste past. Dat is precies waar wij in meedenken.
Wat we voor je kunnen doen:
- Advies over de juiste beschermingsgraad, het beste materiaal en de meest geschikte uitvoering voor jouw toepassing
- Levering van standaardkasten in plaatstaal, RVS, aluminium en kunststof
- Maatwerk schakelkasten met CNC-bewerkingen zoals uitsparingen, boringen en kabeldoorvoeren op maat
- Technische ondersteuning van selectie tot levering, met één aanspreekpunt
- Onafhankelijk advies vanuit meerdere Europese fabrikanten, zonder voorkeur voor één merk
Meer dan 70% van onze activiteiten bestaat uit maatwerkprojecten. We denken al in de ontwerpfase mee, zodat jij een kast ontvangt die direct geschikt is voor de toepassing. Geen extra aanpassingen achteraf, geen onnodige vertraging in je project. Bekijk onze oplossingen of vind jouw behuizing via onze zoekmachine.